Uważność w praktyce jogi

November 25, 2020

Myślę, że jednym z najlepszych sposobów na rozpoczęcie swojej jogowej drogi jest praktyka uważności. Dzisiaj mogę powiedzieć, że mam za sobą 5 lat z jogą, ale dopiero 2 lata z jogą uważną i świadomą. Ten wpis poświęcam więc swoim spostrzeżeniom na temat uważności i jest dla każdego kto chce zrozumieć o co chodzi w jodze. Bo wcale nie o idealnie wykonaną pozycję, elastyczne ciało czy uwolnienie się od wszelkich trosk i stresu. Chodzi o uważność. Na początku na macie a później i poza nią.

Czym jest uważność? Ja opisałabym ją jako ukierunkowanie się na świadome odczuwanie, obserwowanie i doświadczanie.

W praktyce jogi mamy do czynienia z harmonijnie działającym układem ciała, umysłu i oddechu. Im dłużej joguję, tym bardziej jestem przekonana, że każdy z elementów tego układu wymaga nieco innego podejścia do uważności. Ciało potrzebuje uważnego odczuwania, umysł uważnej obserwacji. Oddech natomiast, który w praktyce jogi jest elementem łączącym ciało i umysł, wymaga zarówno poczucia w ciele, jak i skupienia na sobie uwagi umysłu.

Odczuwające ciało

Doznania płynące z ciała podczas praktyki mogą być związane z ruchem, ze statycznym trwaniem w pozycji, ze wszystkimi kontrolowanymi, a także spontanicznymi i mimowolnymi poruszeniami naszego organizmu. W praktyce jogi troszczymy się o całe ciało i staramy się poczuć jego integralność.

Dzięki przywróceniu i rozwijaniu czucia własnego ciała, będziemy w stanie lepiej zrozumieć jego funkcjonowanie, potrzeby i ograniczenia, a także szybciej identyfikować różnego rodzaju dolegliwości. Uwolnimy się także od postrzegania swojego ciała jakby z zewnątrz, oczami umysłu lub oczami innych. Zachowanie stałego kontaktu ze swoim ciałem w trakcie praktyki, umożliwi nam dostosowanie jej do swoich potrzeb, wyposaży w wiedzę, czy to co robimy jest dla nas dobre, a także uchroni przed ewentualnymi kontuzjami. W wykonywanych ruchach, zarówno podczas praktyki, jak i tych codziennych pojawi się większa pewność i płynność.

Naukę uważnego odczuwania ciała najlepiej rozpocząć od krótkiego bodyscanu

  • Ułóż się wygodnie (możesz się położyć na plecach lub usiąść w siadzie skrzyżnym)
  • Postaraj się poczuć po kolei wszystkie miejsca w ciele, od peryferii do centrum: zlokalizuj i poczuj swoje stopy, łydki, uda i pośladki. Następnie dłonie, przedramiona, ramiona i barki. Poczuj także centrum swojego ciała: miednicę, brzuch i klatkę piersiową, następnie szyję, twarz i całą głowę.
  • Zbadaj czy całe ciało czujesz tak samo, czy są miejsca, które bardziej przykuwają Twoją uwagę. 
  • Poczuj czy dzisiaj Twoje ciało jest wypoczęte, czy zmęczone? Pełne energii, czy ociężałe?
  • Znajdź odpowiedź na dwa pytania: „Jak się dzisiaj czuję?“ i “Czego w związku z tym potrzebuję?”

Skupiony umysł

Tego co pojawia się w naszym umyśle nie możemy bezpośrednio poczuć, np. nie możemy poczuć swoich myśli (choć często ich następstwem są emocje, które już dość konkretnie możemy poczuć w ciele). To co pojawia się w naszej głowie możemy natomiast uważnie obserwować.

W naszym umyśle w ciągu dnia zazwyczaj dzieje się baaardzo dużo. Planujemy, obliczamy, analizujemy, wspominamy, marzymy. Możemy więc mieć poczucie, że przez naszą głowę przepływa niekończący się ciąg myśli. Zauważenie i obserwacja pojawiających się podczas praktyki myśli nauczy nas patrzenia na to co dzieje się w naszej głowie z pewnego dystansu. Stworzy przestrzeń na refleksję między jedną myślą a drugą, a także między myślą a reakcją. Da nam możliwość świadomego ukierunkowania myśli na to co dla nas dobre.

Jak to zrobić?
Usiądź wygodnie i zacznij od zauważania pojawiających się myśli, zmiany ich kierunku, zaobserwuj to co powoduje, że o czymś konkretnym pomyślałeś/łaś. Staraj się nie podążać za żadną z myśli. 

Świadomy oddech

Jeśli chodzi o oddech, to podczas praktyki ważne jest abyśmy byli go świadomi. Nasz umysł podążając za oddechem, przechodzi w stan przyjemnej koncentracji i nieco się wycisza. Świadomość i obserwacja oddechu, połączone z poczuciem tego jak oddziałuje na ciało w różnych pozycjach, umożliwi nam jego pełną synchronizację z ruchem.

Poniżej przykład krótkiej praktyki obserwacji i poczucia oddechu:

  • Ułóż się wygodnie i zadbaj o to aby nic nie blokowało oddechu i swobodnego ruchu klatki piersiowej 
  • Zaobserwuj i poczuj jak Ci się teraz oddycha. Czy oddycha się lekko, czy ciężko? Czy oddechy są płytkie, czy pogłębione? Czy wdechy i wydechy są tej samej długości?
  • Przenieś uwagę na to, jak oddech oddziałuje na ciało: poczuj wszystkie miejsca w ciele, które unoszą się i aktywizują przy wdechach, a następnie wszystkie miejsca w ciele, które się zapadają się i rozluźniają przy wydechach. 
  • Weź głęboki wdech przez nos, a następnie westchnij sobie swobodnie, wypuszczając całe powietrze przez usta.

Doświadczajmy!

Wszystkie wyżej wymienione elementy składają się w praktyce jogi na samodoświadczanie. Dlaczego warto być uważnym na siebie? Ponieważ dzięki temu się poznajemy, dajemy wytchnienie naszej głowie, dbamy o swoje zdrowie fizyczne i psychiczne, dajemy sobie możliwość rozwoju. Wierzę także w słowa A. Lowena, który napisał: „Możesz poznać innych tylko w takim stopniu, w jakim poznałeś samego siebie i możesz wczuwać się w nich tylko o tyle, o ile potrafisz wczuć się w siebie”. Myślę, że tak właśnie jest. Poznając i doświadczając lepiej siebie samych otwieramy się na lepsze rozumienie ludzi i świata wokół nas.